Мэты і задачы

У праекта два пласты мэтаў: прадметны — даведацца, што адбываецца з насельніцтвам Беларусі, і метадычны — паказаць, як сёння можна праводзіць самастойныя даследаванні, якія паддаюцца праверцы. Яны раўнапраўныя: дэмаграфія — не проста нагода для дэманстрацыі тэхналогій, а тэхналогіі — не проста інструмент для адной тэмы.

Прадметныя мэты

Даследаваць доўгатэрміновыя дэмаграфічныя змены. Сабраць узгодненыя рады колькасці насельніцтва за максімальна доўгі перыяд — ад перапісу 1897 года да бягучых ацэнак — на ўсіх тэрытарыяльных узроўнях, гарманізаваўшы шматлікія змены межаў і адміністрацыйнага падзелу.

Праверыць зыходную гіпотэзу. Гіпотэза аўтара фармулявалася так: насельніцтва сельскіх тэрыторый і малых раёнаў доўгатэрмінова скарачаецца і канцэнтруецца ў Мінску, абласных цэнтрах і найбуйнейшых гарадах. Карта і панэль урбанізацыі дазваляюць праверыць яе візуальна і колькасна — і ўбачыць, дзе яна пацвярджаецца, а дзе карціна больш складаная (вынік праверкі — у артыкуле і даследаваннях).

Прааналізаваць прасторавае пераразмеркаванне насельніцтва. Не толькі «колькі», але і «дзе»: шчыльнасць, «лесвіца рассялення» вёска → райцэнтр → аблцэнтр → Мінск → замежжа, паясы транспартнай даступнасці, зоны ўстойлівага скарачэння і кропкі канцэнтрацыі.

Пабудаваць і параўнаць сцэнарыі будучыні. Прагноз 2026–2075 у трох сцэнарыях (аптымістычным, базавым, негатыўным) з яўнымі перадумовамі па нараджальнасці, смяротнасці і міграцыі, з інтэрваламі нявызначанасці, бэктэстамі на гістарычных даных і калібраваннем да прагнозаў ААН. Сцэнарыі — гэта ўмоўныя траекторыі «што будзе, калі…», а не прадказанні.

Метадычныя мэты

Прадэманстраваць магчымасці OSINT, LLM і агентных сістэм у самастойных даследаваннях. Праект цалкам пабудаваны на адкрытых крыніцах і выкананы чалавекам, які да яго пачатку прафесійна дэмаграфіяй не займаўся. Моўныя мадэлі і агентныя сістэмы выкарыстоўваліся на ўсіх этапах — пошук крыніц, нармалізацыя даных, напісанне і праверка коду, крытыка метадалогіі, альтэрнатыўныя разлікі — але не як крыніца гатовых ісцін, а як інструменты, кожны вынік якіх правяраўся.

Сфарміраваць падыход да працы з грамадска значнай інфармацыяй, які можна праверыць і ўзнавіць. Кожная істотная выснова праекта суправаджаецца пакетам артэфактаў: даныя, код, параметры, абмежаванні, інструкцыі для ўзнаўлення і промпты для агентаў-правяральнікаў. Мэта — каб чытач мог не выбіраць, каму верыць, а праверыць сам: спампаваць пакет, перадаць яго ўласнай LLM-сістэме, паўтарыць разлік, змяніць перадумовы і атрымаць уласную выснову.

Што не ўваходзіць у задачы праекта

Праект не прэтэндуе на статус прафесійнага дэмаграфічнага даследавання і не замяняе працы акадэмічных інстытутаў. Ён не дае палітычных ацэнак і рэцэптаў. Ён не прадказвае будучыню — толькі паказвае, да якіх наступстваў вядуць розныя спалучэнні перадумоў. Межы дакладнасці кожнага выніку апісаныя ў метадалогіі і ў абмежаваннях кожнага даследавання.